مولفه های موثر در فرایند توسعه

بخش های زیر هر یک از مؤلفه ها را تجزیه و تحلیل کرده و تأثیرات آنها را در فرآیند توسعه نشان می دهند.

کد خبر: 30609 | تاریخ خبر: 08/03/1396

گوناگونی و شفافیت


شفافیت و گوناگونی طیف کاملی از تأثیرات بر روی فرآیند توسعه و عوامل نخستین پیشرفت افراد را پوشش می دهند. رهبری و اداره خوب عامل حیاتی برای فرآیند توسعه اقتصادی و عامل تأثیرگذار برت کامل انفرادی است. اداره و رهبری درست عامل حیاتی برای توسعه اقتصادی است و توسعه ناشی از این دستاوردها بسیار قابل توجه است. (بانک جهانی 2008)


یک محیط چندگانه رسانه ای- به مفهوم فرآیند مشارکتی (گاهی دوسویه) و گسترده فراهم کنندگان رسانه در کنار زنجیره ای از موضوعات مورد بحث- باعث دسترسی فزاینده به اطلاعات و پخش گسترده تر آگاهی در یک کشور می گردد.


فراوانی رسانه ها از تصمیم گیری های آگاهانه پشتیبانی می کند و باعث پرسش پذیری و پاسخ گویی افراد مسئول بوده و از فساد ستیزی پشتیبانی می کند. (بانک جهانی 2007)


آنها یک مسیر برگشت دوسویه مهم پدید می آورند و یعنی اظهارنظر و تفسیر رویدادها و نتایجی که از این راه به دست می آید بر روی پاسخ به فرمانروایان تأثیر اعمال می کنند (کمیسیون سازمان ملل برای افریقا، 2005، بانک جهانی 2007a). این مسیر به این دلیل حساس است که سیستم نمی تواند در غیاب آن کار کند و مهم از آنجا که می تواند انتقاد کننده از کارهای فرمانروایان باشد.


عنصر کلیدی نفوذ چندگانگی و شفافیت به منزله این است که بحث آگاهانه را تسهیل می کند و به اصلاح نامتقارن بودن اطلاعات کمک می کند. (اسلام و بانک جهانی 2002) و همچنین به عنوان دیده بان عمل کرده و در هنگامی که رسانه ها کار آموزش و اطلاع رسانی را انجام می دهد به عنوان پشتیبان باشد. در نتیجه آنها رهبری و اداره خوب را هم در کار و هم در دولت تبلیغ می کنند و کارکرد بازار را بهبود می بخشند ( سیاسی و اجتماعی) و تأثیرات آنها بر توسعه قابل اندازه گیری و دارای نتیجه است. (یونسکو  2005b  و 2007a)


یکی از کارکنان بنگاه های بخش خبر در کنیا گفته رسانه ها به آن تمایل داشتند که به سیاستمداران، مدیران رده بالای شرکت ها و سازمان های مردم نهاد (NGO) میکروفون (تریبون) بدهند. اما چندان تمایلی به بردن میکروفون به حلبی آبادها و نقاط فقیرنشین نداشتند تا مردم به ما بگویند چگونه با فقر دست به گریبان هستند کار گذاشتن میکروفون در این گونه مکان ها باعث فراهم آمدن مسیر بازگشت پایین به بالا برای آماده کردن گزارش درباره فقر است.


پروژه هزاره ای سازمان ملل (2005) بیان نمونه های خوبی از سهم داشتن چندگانگی و شفافیت برای ایجاد یک رهبری خوب است.


تجزیه و تحلیل هایی که پیگیر هزینه های همگانی از پارلمان تامدرسه های شخصی در آفریقا هستند.


گزارش های شگفتی برانگیز از مقدار حیف و میل در سطح بالا می دهند... به طور متوسط تنها 13 درصد بودجه تخصیص یافته از سوی دولت برای هزینه های غیردستمزدی به مدارس اوگاندا در سالهای 1991-1195 می رسیده است! برای کاهش این حیف و میل دولت مرکزی آغاز به اعلام بودجه ها در روزنامه ها و رادیو نموده که مدرسه ها را وادار به اعلام رسید مبالغ دریافتی نموده است. در نتیجه این کار و اقدامات دیگر مقدار دریافتی مدارس در سال 199 به 90 رسید که گویای اهمیت شفافیت و نگاه همگان بر مدارس است.


مؤلفه های شفافیت و گوناگونی جایگاه بالایی در میان موضوعاتی همچون آزادی بیان، اظهار عقیده، اطلاع رسانی دارند. این حقوق در عهدنامه های بین المللی، اعلامیه ها و بیانیه ها مانند ماده 19 اعلامیه جهانی حقوق بشر و ماده نخست اعلامیه 1991 ویندهوک که از سوی سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی ملل متحد (UNESCO) صادر شده جنبه قانونی یافته اند. مانند حقوقی که در بیشتر مصوبات ملی و یا قوانین اساسی جنبه تقدس یافته اند. رسانه ها ابزار اجرایی شدن این حقوق را فراهم می کنند.


رفتاری


باور بر اینکه رسانه ها دارای توانمندی برای تأثیرگذاری بر رفتار هستند از طریق پرداخت پول هایی که در تبلیغات جهانی به مصرف می رسند اثبات می شوند.


رسانه می تواند با ایجاد تغییرات مؤثر در رفتار افراد، گروه ها و سازمان ها درتوسعه سهیم باشد. از آنجا که رسانه بسته به محتویات خود، با تنظیم و انطباق برای مخاطبان مورد نظر و تا اندازه ای با داشتن توان تعامل می تواند سبب تغییر گردند. حجم زیادی از مدارک و شواهد درباره توانایی رسانه- یا ناتوانی آن- برای تغییر عقاید وجود دارد.


در این زمینه، عملیات برای تغییرات اجتماعی مورد نظر (یا بازاریابی اجتماعی) سازماندهی می شود و در این تلاش یک گروه (عوامل تغییر) برای متقاعد کردن دیگران (پذیرندگان هدف) برای پذیرش، تطبییق یا کنار گذاشتن ایده های مشخصی، گرایش ها، کردارها و رفتارها انجام می شود. عملیات تغییر بیشتر عهده دار تبلیغ مشارکت در انتخابات محلی یا ملی، تشویق نام نویسی در مدرسه، بهبود درک مسائل درباره بهداشت و تغذیه، گسترش بهتین روش ها در تکنیک های کشاورزی و یا حمایت از تأمل و تحمل گروه های خاص در جامعه می گردد- که همگی اینها در فرآیند توسعه نقش دارند.


زیرساخت ها و نرم افزارهای کامپیوتری


تأثیر توسعه رسانه ها در سطح زیرساخت ها و برنامه ها و سیستم های کامپیوتری به شرح زیر هستند.



  • جذابیت و مرتبط بودن با واقعیات تولیدات رسانه ای برای سرمایه گذاری در زیرساخت ها و ابزارهای مرتبط محرک اصلی هستند.

  • برنامه ها و نرم افزارهای کامپیوتری دیجیتالی برای پهنای باند بالا که به نحو فزاینده ای همانند بوده و دارای تأثیر تغییر شکل دهنده بر روی توسعه اقتصادی هستند.


مؤلفه های زیرساخت ها و نرم افزارهای کامپیوتری نمی توانند بین تولیدات رسانه ای که آموزش می دهند اطلاع رسانی و سرگرم می کنند، با مولفه های دیگر تفاوتی بگذارند. آنها فقط نیازمند تحویل حجم کافی تولیدات برای توجیه سرمایه گذاری هستند. پس نیازهای آنها جذاب بودن تولیدات است.


تجارت فروش موسیقی های ضبط شده نمونه خوبی برای تأثیر جذابیت محصولات اینترنتی، نرم افزارها و ابزارهای مربوط به استفاده آنهاست.


اقتصادی


خطوط اصلی اقتصاد بسیار ساده هستند: کار تولید مطالب اینترنتی می تواند جریان قابل توجه درآمد ایجاد کرده و باعث افزایش شمارش شغل گردیده و سهم مستقیم در کاهش فقر دارد. فعالیت های مربوط به محتویات اینترنت می تواند به بخش های پیش از تولید، تولید، پس از تولید و توزیع (برنامه های کامپیوتری مربوطه) و ذخیره سازی (برای استفاده دوباره) تقسیم شوند. تولید محصولات اینترنتی یک فعالیت اقتصادی است. به عنوان مثال بخش پویانمایی (کارتون) فیلیپین دارای 7000 شاغل است.


مؤلفه های اقتصادی در افزایش محصولات اینترنتی و بالابردن آنها به عنوان قطب کلیدی توسعه در بسیاری از کشورها سهم بسزایی دارند.


بازرگانی


مؤلفه های تجارت در رسانه امری ساده نیستند. در دنیای دیجیتال، جهانی شدن در پاسخ به افزایش امکانات ارتباطی ادغام و تداخل در بخش عناصر اینترنتی در حال شتاب گرفتن است که همواره سرشت جهانی داشته اند. به عنوان نتیجه این امر بازرگانی در این رشته همچنین شتاب یافته است. اینکه بازرگانی برای طرفین آن سودآور است به گونه ای گسترده پذیرفته شده است.


اقتصاد تولید محصولات مربوط به صفحات اینترنت (نوشتاری، دیداری و شنیداری) باعث سهولت ایجاد یک الگوی نامتقارن بازرگانی می شود که باعث محدود کردن جریان ضروری دوسویه جریان ارتباطات و عناصر رسانه ای اینترنت می گردند. که در نتیجه چشم انداز کشورهای در حال توسعه را برای آنکه خود را در پروژه فضای جهانی رسانه ای مطرح کنند در مدل کنونی تجارت محدود می گردند.


یک چرخه باطل می تواند آنگاه ایجاد شود که محصولات محلی جای خود را به محصولات بین المللی بدهند که در نتیجه آن محدود شدن امکانات برای برنامه ریزی برای تبدیل شدن از محلی به جهانی است.


برای مثال در کشورهای در حال توسعه تولیدکنندگان محصولات اینترنتی دارای دسترسی محدود به بازارهای خارجی بوده و تنها می تواند هزینه های خود را در داخل کاهش دهند. این هزینه ها منجر به کاهش هزینه تولید می گردند. در عوض ارزش پایین تولید می تواند باعث کاهش جذابیت برای بازار خارج بشود.


برای نمونه مکزیک کشوری با بازار داخلی کافی برای ایجاد تولید محلی است در حالی که کامبوج چنین امکانی را ندارد (یونسکو 2007) مشابه آن مخاطبان محلی که با توجه به نرخ بالای تولید محصولات اینترنتی وارداتی قرار گرفته اند و ممکن است محصولات محلی را نپذیرند!


روزنامه نگاری توسعه


گسترش رسانه ها مطمئناً باعث پیشرفت یک کشور نخواهد بود. همه سازمان های رسانه ای باید هدف و سیاستش در جهت توسعه جامعه باشد. گرایش جدید دیگری که در توسعه پیش آمده روزنامه نگاری توسعه است که در کشورهای در حال توسعه مثل چین روزنامه نگاری باید خود را وقف مردم کند.


روزنامه نگاری توسعه باید فرآیند ساختن استقامت را شرح دهد و به مردم بفهماند که آینده شان در دست خودشان است. این روزنامه نگاری فرآیند تغییر و مدرنیزه سازی، اکتشافات و تولیدات را شرح می دهد.


ویژگی بارز کشوری مانند هند این است که در اقتصاد خود عمدتاً روستایی هستند و به نقش رسانه های جمعی برای پیشرفت جامع مردم توجه چندانی نشده است. 80 درصد مردم هند در روستا زندگی می کنند و رسانه های جمعی به عنوان سازمان بالقوه ای برای پیشرفت افراد در درجه اول در نظر گرفته شده است چون دسترسی به آنها بسیار وسیع است.


رسانه های جمعی ابزار بسیار مناسبی برای رشد سریع کشورهای در حال توسعه ای مثل هند است. رسانه نقش  حیاتی در پرورش وحدت ملی، سواد، فناوری آموزشی، آموزش از راه دور، گزارش های زیست محیطی برای توسعه پایدار و توانمندسازی زنان دارد.


رسانه ابزاری برای ذخیره و به اشتراک گذاشتن دانش است و می تواند اتحاد کشور را تقویت کند.


مشارکت های اقتصادی و اجتماعی رسانه برای توسعه به ماهیت محتوای آن بستگی دارد. مزایای مستقیم توسعه از آموزش و اطلاع رسانی با سرگرمی که شاید یک حقه باشد جریان می گیرد. کلمه Edutainment مفهوم معمول پروژه توسعه است.


ارتباط نیازمند این مساله است که اطلاعات ارائه شده در قالبها و زبان هایی منتشر شود که گروه های مختلف جامعه بتوانند آن را بفهمند و براساس آن عمل کنند.


برخی از عوامل مهم ا قتصاد صنعتی، تولید محتوا را بر می شمریم:


عامل بسته بندی: برای چاپ و جمع آوری، فراهم کردن یک آرایه از موضوعات مربوط و غیر مرتبط در یک ارائه برای جذب مخاطبان توده، کسب و کار را شور و حال می بخشد مثل روزنامه با ارائه بخش های متعدد مثل ورزش، تجارت، سلاقی، جامعه و دیگر موضوعات می تواند مفید باشد و گاه هم درست در محل خرید توسط خوانندگان به کناری پرت می شوند عامل خطر سرمایه گذاری- عامل سیاست- عامل بی ربط و...


تولید محتوا موفق مثل یک کتاب خنده دار، یک سریال تلویزیونی و حتی یک اسباب بازی که می تواند در یک قالب بندی مجدد باز موفق باشد.


رسانه ها بر لبه پرتگاه تغییر تکنولوژی قرار دارند اگر چه بخش برنامه به خصوص رادیو در کشورهای در حال توسعه بسیار جدی باقیمانده است. رسانه هنوز در حال رسیدن به وضعیت مناسب در فهرست اولویت های توسعه است.


رسانه ها سوق دهنده های مهم رشد در بسیاری از اقتصادها هستند کار تولید محتوا، جریان های قابل توجه درآمد و مشاغل را ایجاد می کند که مستقیما در اقتصاد نقش دارند رسانه ها حائز اهمیت هستند زیرا در زندگی اجتماعی و فرهنگی و اجزای سازنده اصلی ساختارهای دموکراتیک نقش دارند.


رسانه دیجیتالی راننده اصلی سرمایه گذاری در پیدایش تجارت الکترونیک می باشد و هر دوی آنها قابلیت انتقال فرآیند توسعه را دارند نقش رسانه ها در توسعه شامل تعدد و شفافیت، بسترهای نرم افزاری رفتاری و ساختاری، اقتصاد و تجارت می باشد.


تعدد و شفافیت بازارها همان نقش اقتصادی و سیاسی رسانه هاست نقش رسانه الهام بخش تغییرات مفید در رفتار افراد، گروهها و سازمان ها می باشد زیرساخت ها و بسترهای نرم افزاری، نیروی بالقوه ای برای توسعه تحول را در خود دارد رسانه زمینه ساز ایجاد مشاغل زیادی به خصوص در بخش سرمایه گذاری های کوچک تر است در تجارت کشورهای در حال توسعه موانعی وجود دارد که فرصتها را برای توسعه محدود می کند بنابراین رسانه نقش بالقوه ای درتوسعه دارد.


رسانه و دیگر اشکال ارتباطی نقش حیاتی در بهبود شرایط زندگی برای فقیرترین مردم دنیا را بازی می کند فعالان اجتماعی می کوشند رسانه های جمعی مثل روزنامه ها، رادیو و تلویزیون را در راستای کمک به توسعه کشورها و در نتیجه کاهش میزان فقر، مورد استفاده قرار دهند اخیراً علاقه زیادی به پتانسیل اینترنتی برای  توسعه وجود داشته است بسیاری از آنهایی که در تلاشند که از رسانه برای توسعه استفاده کنند فعالان توسعه، روزنامه نگاران، گویندگان و سیاستمداران هستند برخی از آنها نقش نظری دارند و برای استفاده از رسانه در جهت کمک به توسعه نظریه پردازی کرده اند هزاران کتاب و مقاله به تلاش برای درک اینکه رسانه چه نقشی را ممکن است در توسعه بازی کند و یافتن راه هایی که بتوان چنین نقشی را کارآمدتر کرد وجود دارد.


رسانه نیروی بالقوه ای برای کمک به نظام آموزشی کشور از طریق آموزش ازراه دور و نظام یادگیری باز دارد. نظام یادگیری باز و آموزشی از راه دور فقط برای استفاده وسیع از رسانه و تکنولوژیهای ارتباطی است. ارتباط نه تنها یک محیط آموزشی را فراهم می کند بلکه ابزاری برای آموزشی می شود فن آوری رسانه به طور گسترده ای برای توسعه فرصت های آموزشی مهار شده است.


سیاست های ارتباط و راهکارهای توسعه به عنوان ابزار اصلی حل مشکلات عمده کشورهای در حال توسعه مثل هند به شمار می آیند.


حال رسانه و توسعه در کشور خودمان


رسانه ها، بسترساز توسعه کشورند و «توسعه که بستر مفاهمه است» بایستی در قالب نقش های متفاوت رسانه ای محقق شود.


رسانه ها بایستی در قالب راهبرد، در راستای چشم انداز توسعه، اولویت گذاری شوند تا با شناخت نیازهای عصری، بازسازی نظم و ایجاد نظم نوین در جامعه، توجه به انباشت سرمایه، ترویج کار و اخلاق کار، توجه به سازمان های مغز بنیادین، توجه به دگرگونی های بنیادین فرهنگ، توان ایجاد تنوع اجتماعی را در دستور کار خویش قرار دهند تا بتوان شاهد بالندگی و آفرینش فرهنگی درمنطقه بود.


رسانه های مؤثر را می توان به چند دسته دیداری- شنیداری (رادیو و تلویزیون و مشتقات آن)، الکترونیک (سایت ها و اینترنت)، مکتوب (روزنامه ها، هفته نامه ها و مجلات) و سایر (موبایل و سایر) تقسیم بندی کرد که طبیعی است که نقش رسانه های دیداری و شنیداری از همه بیشتر است و امروز قدرت سایر رسانه ها نیز کمتر از رسانه های الکترونیک و حتی دیداری و شنیداری نیست. چرا که قدرت بسط آن از همه موارد بیشتر شده است و دیگر نمی توان به دسته بندی درست از اثر آنها پرداخت، مگر با تحقیق که نیازمند دقت بیشتر است.


در دسته بندی دیگر، رسانه ها را می توان به رسانه های جمعی و انفرادی دسته بندی کرد که به نوعی امروزه قدرت رسانه های انفرادی (غیرجمعی) در حال افزایش است.


رسانه ها نقش های متفاوتی را در حوزه توسعه و فرهنگ سازی کشور دارند این مهم هنوز در کشور محقق نشده است و با اینکه برنامه چهارم توسعه اجرا شد، و برنامه پنجم در حال تمام شدن است نقش رسانه ها حتی صدا و سیما در ترسیم سپهر فرهنگی منطقه به جز چند برنامه خاص که محققانه تولید شده است؛ بقیه برنامه ها نیازمند تفکر و تدقیق در راستای چشم انداز توسعه است.


حتی تحلیل محتوای مناسبی نیز برای ادامه رشد و توسعه روند در رسانه صورت نگرفته و یا سازمان های دولتی- حتی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی- توانایی بررسی نقش رسانه را در فرایند توسعه نداشته است.


در راستای پیشرفت و چشم انداز توسعه، رسانه ها دو راه در پیش ندارند. محافظه کاری یا توسعه مداری.


رسانه های محافظه کار که حافظ منافع حزبی و جناحی عده ای خاص بوده، هیچگاه نمی توانند، ایفاگر نقش خود در منطقه باشند. بلکه تنها «رسانه های توسعه مدار» هستند که می توانند منطقه را به سرمنزل مقصود و کمال برسانند.


رسانه های توسعه مدار، راه را هموار می سازند تا مردم با استفاده از آنها درباره جهان پیرامون خویش آگاهی درست یابند. در حالی که رسانه های مخرب و محافظه کار راه را پیچیده می سازند و با کاهش امید مردم در فرایند توسعه، از شادابی آنها کاسته و افکار عمومی را کلاف سردرگمی می سازند که نیل به پیشرفت را در مخیله مردم از بین می برند.


اما رسانه های توسعه مدار با ترغیب و تبلیغ مناسب، به یاری مردم می شتابند و با ایجاد نظم نوین و ایفای نقش های مکمل دیگر از قبیل اطلاع رسانی و پرهیز از نقش های جانبدارانه و حمایتی، زمینه را برای سازماندهی توسعه فراهم می سازند و آمادگی لازم را برای تغییر به مطلوب همه اجزای جامعه فراهم می سازند.


نقد جزء اصلی رسانه های توسعه مدار است و از این رو قدرتمندان در جامعه همیشه از چنین رسانه هایی درنقد منافع آنها هراس دارند و سعی در تخریب حیثیت رسانه می باشند. اما رسانه های مخرب، یا مداحی می کنند و یا نق می زنند. نفی هم بخشی از عملکرد رسانه های مخرب است.


امروزه روند توسعه کشور نیز دچار مشکل شده است و نیازمند رسانه های توسعه مدار برای پیشبرد امور است. در چند سال گذشته، روزمره گی، تفکر غیراستراتژیک، نداشتن تصویر درست از آینده و پیروی از فشارهای اجرایی، ویژگی برنامه های توسعه کشور بود که می بایست با کمک رسانه های توسعه مدار از این مدار باطل خارج شد.


جامعه ما هم به صورت تاریخی از یک فرهنگ سیاسی مبتذل و به جای مانده از «فرهنگ استبدادی» گذشته و طاغوتی که قرن ها تحول پیدا نکرده است؛ رنج می برد. هنوز در منطقه تفکر نظام ارباب- رعیتی، تفرعن نظام شاهنشاهی، و تلون نوکرمآبی در بعضی از امور کاملا هویداست و نیازمند رسانه های توسعه مدار برای برون رفت از این شرایط ناگوار است.


رسانه که حامل و واسط پیام است؛ می تواند با نقد عملکرد مدیران و با بهره گیری از فرهنگ اصیل قرآنی که حیات ما را بینه و هلاکت ما را نیز از بینه می داند ( سوره انفال)؛ نقش اساسی در تحولات اساسی فرهنگی در منطقه داشته و با دلایل قانع کننده و بینات روشن به نقد بپردازند...


انسان سازی، جامعه سازی و سازماندهی توسعه، سه اصل پایداری است که رسانه های کشور می بایست با ایفای نقش های خویش به آن بپردازند و با رعایت اصول مراقبت، بشریت، مسئولیت، اعتدال، تنوع، احتیاط و شهروندی شاهد تحقق چشم انداز توسعه در منطقه باشیم.


 


 


 

انتهای پیام /*