کد مطلب: 30600 | تاریخ مطلب: 1396/01/09
نسخه چاپی | ارسال به دوستان

شهلا میرزایی فر

مدیریت رسانه و توسعه

مدیریت رسانه و توسعه

در عصر حاضر، هیچ حوزه یا منطقه ای بدون توجه به نقش مثبت رسانه ها که واسط و حامل پیام های ارتباطی هستند، نمی تواند به توسعه و بهبود امور زندگی مردم بپردازد. درخصوص رابطه بین رسانه و توسعه تاکنون نظریات مختلفی ارائه شده است؛ عده ای رسانه را ابزاری درخدمت توسعه می دانند و گروهی رسانه را از نتایج توسعه می دانند. اما آنچه غیرقابل  انکار است نقش رسانه و تأثیر رسانه در فرایند توسعه کشورها از منظرهای مختلف سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی است.


توسعه صرفا پدیده ای اقتصادی نیست بلکه فرآیندی چند بعدی است که شامل شناخت و جهت گیری مجدد کل نظام اقتصادی و اجتماعی است. روند واقعی توسعه نه تنها در برگیرنده تغییرات در ساختار اقتصادی است بلکه با کل بافت فرهنگی، سیاسی و اجتماعی جامعه مرتبط است. رسانه را می توان ترکیبی از محتوای موسیقی، فیلم، تلویزیون، رادیو، انتشارات، آگهی ها و بازی های الکترونیکی همراه با دستگاه های فن آوری مرتبط در نظر گرفت.


رسانه نقش برجسته ای در قدرت بخشیدن به جامعه دارد در واقع رسانه، آینه و منعکس دهنده جامعه است و وظیفه آن مطلع ساختن، آموزش و سرگرم کردن مردم است. رسانه ها به شدت با تغییرات تکنولوژی در هم آمیخته است.


گسترش رسانه ها مطمئنا باعث پیشرفت یک کشور نخواهد بود. همه سازمان های رسانه ای باید هدف و سیاست شان در جهت توسعه جامعه باشد.


 


مقدمه


توسعه (development) برخلاف رشد (growth) مفهومی «چندبعدی» و «چندرخساره ای» است که نوعی فراگرد افزایش پیچیدگی و نظم و ظرفیت نوآوری و بازآفرینی نظام اجتماعی فرهنگی در جامعه است.


توسعه، مفهومی پیچیده و چندبعدی است که با دشواری هایی اساسی در تعریف همراه است، اما همه تعاریف دور چند محور می گردند که یکی از آن محورها، تغییر است. توسعه نوعی تغییر سازنده است از وضعیت موجود در زمان.


محور دوم، تعالی است که فقط به انسان مربوط می شود. «توسعه، تعالی انسان است و لاغیر» روند واقعی توسعه نه تنها در برگیرنده تغییرات در ساختار اقتصادی است بلکه با کل بافت فرهنگی، سیاسی و اجتماعی جامعه مرتبط است. گاه توسعه به معنای رشد مناسب مثل افزایش تولید است که این رشد به افراد کمک می کند متکی به خود و خودکفا باشند.


برخی اقتصاددانان مشهور توسعه را به عنوان فرآیند گسترش آزادی واقعی که مردم از آن لذت می برند، می دانند. برخی فعالان اجتماعی و کارشناسان ارتباطات اینگونه شرح می دهند که توسعه از میان بردن فقر، کاهش اختلاف میان طبقات و ساختن زیرساخت های فناوری و مدرنیزه کردن جامعه از طریق ریزش فئودالیسم و قبیله گرایی است.


مفهوم دیگر توسعه، کیفیت فیزیکی زندگی است که وضعیت سواد، امید به زندگی و مرگ و میر نوزادان شاهدی بر آن است و برحق زندگی بهتر تأکید دارد.


توسعه به معنای چیزهای متفاوتی برای افراد متفاوت در کشورهای متفاوت و بسته به اولویت های ملی آنان دارد مثلا در چین خانواده یک بچه و... توسعه را پدیده ای چند رخساره ای نیز دانسته اند که شامل توسعه سیاسی، اداری، فرهنگی و اقتصادی و... می شود.


توسعه در اصل بهبود شرایط زندگی است. باور بنیادی دنیای مدرن است. استفاده از منابع تولید جامعه جهت بهبود شرایط زندگی فقیرترین افراد جامعه. لذا توسعه به شرایط تولید اهمیت می دهد. بهبود کیفیت زندگی را نیز اساس برنامه های توسعه دانسته اند.


در اکثر تعاریف مربوط به توسعه که بعد اقتصادی تا ابعاد فرهنگی و اجتماعی آن را در نظر می گیرند، در نظر گرفتن نوعی پیشرفت (progress) است که با رشد (growth) همراه بوده و شکل پایدار و کیفی به خود می گیرد. لذا مفهوم توسعه پایدار، مفهومی است که نوعی رابطه منطقی بین نیازهای حال و آینده برقرار می سازد.


توسعه پایدار (constant development) توسعه ای که در آن تأمین مستمر نیازها و رضایتمندی افراد همراه با افزایش کیفیت زندگی انسان، مدنظر است.


مفهوم و تعریف توسعه همیشه در حال تغییر بوده و در دوره های زمانی مختلف به موضوعات متفاوتی اهمیت داده می شود. نقش رسانه ها در فرایند توسعه بسیار تعیین کننده شناخته شده است. حقیقت این است که مشارکت افراد شرطی اساسی برای موفقیت هر نوع برنامه ی توسعه ای است و رسانه می تواند به عنوان کاتالیزور موثری عمل کند که راه را برای تحول اجتماعی باز می کند. ما برای تمام کارهای خود نیاز به اطلاعات و ارتباطات داریم. در دنیای امروز ضرورت رسانه به اندازه ضرورت غذا و لباس جدی است. رسانه نقش برجسته ای در قدرت بخشیدن به جامعه دارد در واقع رسانه، آینه و منعکس دهنده جامعه است و وظیفه آن مطلع ساختن، آموزش و سرگرم کردن مردم است.


رسانه زندگی ما را شکل می دهد. تصمیمات ما براساس اطلاعاتی است که از اخبار، دوستان، خانواده و غیره می گیریم. ما به رسانه اعتماد می کنیم. تأثیر رسانه های جمعی برکودکان، نوجوانان و جامعه آنقدر زیاد است که لازم است در مورد چگونگی عملکردش آگاهی داشته باشیم.


در طول زمان آنچه که شامل رسانه می شود هم از نظر ساختار پیشرفت کرده و هم گستردگی و کاربرد آن افزایش چشم گیر یافته است. زیرا رسانه پیوستگی نزدیکی با دگرگونی های تکنولوژیک- که در نتیجه بر روی مطالب اینترنتی، مجموعه نرم افزارهای و ابزارها تأثیر کرده است- در طول سده ها یک چرخه طولانی و پیشرفت را پدید آورده است. این پیشرفت ها همچنین فرصت هایی را برای مالکیت های نوین (معنوی) و کسب و کارهای تازه فراهم کرده است.


هر یک از این پیشرفت ها باعث غنا و دگرگونی شکل(Format) های رسانه ای و غنای آن گردیدند. سده بیستم شاهد گسترش رسانه های همگانی و پایه گذاری رسانه های جهانی بود. رسانه های همگانی به طور اساسی پدیده ای یک سویه، از بالا به پایین در مفهوم تولید و توزیع هستند. در سده بیست و یکم تغییر شکل رسانه ها در اثر دیجیتالی شدن محتوای اینترنت و توزیع خدمات و اطلاعات بوسیله نرم افزارهای دیجیتالی به دستگاه های دیجیتالی شتاب بیشتری یافت. این تغییر شکل دیجیتالی باعث تکمیل و با گذشت زمان سبب کنار گذاشتن مدل ها و نرم افزارهای سنتی و جایگزینی آنها با ابزارهای جدید شد.


پرداخت اینترنتی برای پخش موسیقی و پخش فیلم با تلفن های موبایل که دارای دوربین و فیلم را می توان بر روی آن دید که به تازگی افزوده جدیدی بر سینما، تلویزیون و کامپیوترهای خانگی گردید که آن را پرده چهارم (fourth- screen) نامیدند.


رسانه های تازه جانشین کهنه ها نیستند، بلکه بیشتر در کنار آنها هستند. روزنامه های کاغذی و کتاب های چاپی هنوز منتشر می شوند اما بر روی اینترنت هم می توان به آنها دسترسی یافت. گزارش ها را می توان از رادیو، تلویزیون و یا بر روی کامپیوترهای همراه و یا گوشی های موبایل دریافت کرد. حتی در جهان در حال توسعه- به ویژه در مناطق روستایی- رادیو (شامل رادیوهای محلی) و تلویزیون نقش نخست را دارند به ویژه در آنجا که باسوادان- کمتر هستند.


رادیو و تلویزیون سنتی همچنان می توانند مؤثرترین راه برای دادن اطلاعات باکیفیت بالا درباره موضوعاتی همچون بهداشت و آموزش و پرورش و موضوعات مورد بحث و علاقه همگان و اشاعه فرهنگ و صلح باشند.


خلق و انتشار دانش عوامل کلیدی در فرآیند توسعه در جهانی هستند که رسانه ها ابزاری برای انباشتن و در دسترس گذاشتن دانسته ها باشند. برای نمونه وزارت توسعه بین المللی بریتانیا (DFID) نقش تأثیرگذاری رادیو در توسعه در مقیاس گسترده در کشورهای دورافتاده مانند افغانستان، مولداوی و کرواسی را در ترویج توسعه اعلام کرده است. کارکرد به خوبی شناخته شده رسانه ها آموزش، آگاهی دادن و سرگرم کردن در جایی است که سهم اجتماعی اقتصادی رسانه ها برای توسعه بسته به سرشت موضوعات ارائه شده است.


توسعه مستقیم که از آموزش و آگاهی دادن سرچشمه می گیرد به همراه سرگرمی می تواند به عنوان قلاب برای کشیدن آنها برای دیدن برنامه ها باشند. آموزش- سرگرمی (Edutainment) عامل مشترک برای پروژه های توسعه هستند.


رسانه ها عامل محرک رشد در بیشتر اقتصادها هستند. کار ایجاد مطالب اینترنتی رسانه ای سرچشمه قابل توجه برای درآمد و مشاغلی است که به طور مستقیم مرتبط و سهیم در ایجاد درآمد هستند. افزایش دسترسی به دانش سطح سواد را بالا می برد که باعث نیرومندی سرمایه های انسانی برای بازدهی بالاتر است.


رسانه ها همچنین سهم مهمی در زندگی اقتصادی و اجتماعی و عنصر کلیدی ساختارهای دموکراتیک هستند. این سهم در توسعه بیشتر به صورت آگاهانه در سیستم های رسانه ای تجسم می یابد.


نقش رسانه ها در توسعه


سهم رسانه ها در توسعه همراستا با چندین مؤلفه دیگر است. اقتصاددانان این را همچون فرآورده های مشترکی توصیف می کنند که در هنگام پرورش گوسفندان در دامپروری گوشت، پشم و چرم بدست می آید. در اینجا هم تأثیر نقش رسانه در توسعه به همراه 5 تأثیر در هم آمیخته با آن ذکر می گردد:



- چندگانگی و شفافیت- سهمی که یک محیط چندگانه رسانه ای برای نظارت خوب، شفافیت و کارکرد بازارها (اقتصادی- اجتماعی) دارد می تواند به عنوان نقش رسانه ها در اقتصاد سیاسی در نظر گرفته شود.


- رفتاری- رسانه ها در الهام بخشی تغییرات سودمند در رفتار افراد گروه ها و سازمان ها سهم دارند.


- زیرساختی و نرم افزاری- جالب بودن یک موضوع به عنوان یک عامل محرک ضروری برای سرمایه- گذاری در طیف همگرایی از زیرساخت ها و نرم افزارها است که می تواند در بردارنده نیروی بالقوه برای توسعه دگرگون کننده باشد.


- اقتصادی- رسانه ها اشتغال های گوناگون می آفرینند به ویژه در زمینه بنگاه ها و کسب و کارهای کوچک.


- بازرگانی- جایگاه بازرگانی در رسانه ها، بویژه محصولات دیداری- شنیداری بسیار اساسی ولی به صورت نامتقارن است، موانع و بازدارنده های مشخص در تجارت جلوی سرمایه گذاری را می گیرند و باعث محدود شدن فرصت ها برای صادرات در کشورهای در حال توسعه می شوند و در نتیجه مانع سهم بالقوه داشتن رسانه ها در توسعه می شوند.


آنگاه که مؤلفه های چندگانگی و شفافیت آشکار می شوند سهم آنها در اقتصاد، عوامل رفتاری، زیرساخت ها و نفوذ نرم افزارها بر رسانه ها بر توسعه درک می شوند که در عوض به صورت پاسخی به سیستم رسانه ای تزریق می شوند.


 

. انتهای پیام /*

دیدگاه ها و نظرات

برای ارسال نظرات از فرم پایین صفحه استفاده کنید.
مسئولیت نوشته‌ها بر عهده نویسندگان آنهاست و گذاشتن آنها به معنی تائید نظرات آنها نیست.
فرستنده: *  
پست الکترونیک:
نظر:
 
کد امنیتی:
ارسال