دستور خط فارسی8

سیده الهام باقری

دستور خط فارسی8

دستور خط فارسی 6

سیده الهام باقری

دستور خط فارسی 6

دو مطلب درمورد واژگان مرکب گفته شد. اما تمامیِ کلمه های فارسی، میان دو دسته ی ساده یا مرکب تقسیم نشده اند. درست در مرز میان کلمه های مرکب و ساده، «واژگان مشتق» قرار دارند. نوشتن دستور خط برای این دسته واژگان، کار سختی ست؛ زیرا برخی واژگان مشتق، شبیه کلمه های مرکب اند و از قانون نگارش آن ها پیروی می کنند و برخی، شبیه واژگان ساده هستند و مانند این گروه واژگان نوشته می شوند. این بار به واژگان مشتق و شیوه ی نگارش آن ها پرداخته ایم:

دستور خط فارسی5

الهام باقری

دستور خط فارسی5

دستور خط فارسی4

الهام باقری

دستور خط فارسی4

پیش تر از نگاه بزرگان فرهنگستان، درمورد دستور خط فارسی نوشتیم که می شود آن ها را در 4 قانون دسته بندی کرد: نخست، خط فارسی به اصلاح نیاز مبرم دارد؛ دوم، سخن مکتوب (نوشتاری) باید به سخن ملفوظ (گفتاری) نزدیک شود؛ سوم، دستورهای خط می بایست کم استثنا یا بی استثنا باشند؛ چهارم، خط زبان معیار از گذشته تاکنون به سوی جدانویسی پیش رفته است؛ و یکی را هم من اضافه می کنم: قانون بی فاصله در تمامیِ واژگان مرکب، و برخی واژگان مشتق باید رعایت شود. مطلب امروز به جدانویسی و پیوسته نویسیِ کلمه ها مربوط است:

دستور خط فارسی 3

سیده الهام باقری

دستور خط فارسی 3

زبان، به همان میزان که عواطف فردی را بازتاب می دهد، پدیده یی اجتماعی ست. برای درک مفاهیم انسانی در یک سرزمین، نیاز است مردم آن سرزمین با زبانی معیار سخن بگویند. این درک در گذر زمان و مکان به خطی معیار و رسمی نیز نیاز دارد، تا در عین سادگی برای آموزش، قانون هایی آسان و کم استثنا داشته باشد. در مطلب های پیشین، از نگرانی هایمان درمورد خط فارسی نوشتیم و دانستیم قانون گذاران دستور خط فارسی هنوز چاره یی درست برای آن نیندیشیده اند. در مطلب این هفته، هدف این است که بعضی اشکالات خط فارسیِ کنونی را معرفی کنیم و ببینیم آیا می شود این اشکالات را برطرف کرد یا خیر؟

مقدمه یی بر دستور خط فارسی2

سیده الهام باقری

مقدمه یی بر دستور خط فارسی2

در ادامه ی درس هفته ی گذشته، و چراییِ آشفتگیِ نگارش زبان فارسی و شناخت بهتر خط کنونیِ فارسی خوب است کمی از تاریخچه ی آن بدانیم.

مقدمه یی بر دستور خط فارسی1

سیده الهام باقری

مقدمه یی بر دستور خط فارسی1

گرته برداری3

سیده الهام باقری

گرته برداری3

در مجموعه ی 3 بخش درس گرته برداری، 16 مورد اشتباه آورده شد. این ها بیش ترین اشتباه های روزنامه نگاران در حوزه ی گرته برداری ست. هرچند گناه اصلی به گردن مترجمان است، بی توجهیِ روزنامه نگاران و نویسندگان را نیز نمی توان نادیده گرفت! در دو درس پیش، شما با گرته برداری های زیر آشنا شدید: بی تفاوت، به نوبه ی خود، خودکفا، «در ارتباط با» و خانواده اش، در راستای (درس نخست)، حمام گرفتن، رنج بردن، روی کسی حساب کردن، شانس، فراز، فکر کردن (درس دوم). در این درس گروه پایانیِ گرته برداری های رایج در حوزه ی خبرنویسی و روش درست نویسیِ آن را آورده ایم که موارد زیر است: قابل ملاحظه، کاندید، نرخ، نقطه نظر. امید که دیگر به این فهرست، واژه، ترکیب یا جمله ای اضافه نشود و اندک اندک همین موارد نیز از نوشته های رسمی، به ویژه خبری حذف گردد.

گرته برداری2

سیده الهام باقری

گرته برداری2

در درس نخست گرته برداری، هشت مورد از اشتباهات مترجمان را که در خبرنویسی نیز رایج شده است- بیان کردیم. برخی موارد گرته برداری به حوزه ی صدا و سیما مربوط می شود که پیشنهاد می کنم این موارد را از کتاب «غلط ننویسیم» خودتان بخوانید؛ مانند: فراموشش کن، کسی را فهمیدن. در این درس گروه دیگری از گرته برداری های رایج در حوزه ی خبرنویسی معرفی شده است، تا ضمن دیدن نمونه های نادرست، روش درست نویسیِ جمله را تمرین نماییم:

گرته برداری 1

سیده الهام باقری

گرته برداری 1

و باز هم: غلط مصطلح/ ادامه...

سیده الهام باقری

و باز هم: غلط مصطلح/ ادامه...

این بار نیز: غلط مصطلح

سیده الهام باقری

این بار نیز: غلط مصطلح

درباره ی غلط مصطلح در درس پیش توضیح هایی دادیم؛ اما مگر تمام می شود؟! رسانه نویس ها آن قدر این غلط ها را دوست دارند، که به این سادگی دست از آن برنمی دارند. روانش شاد، استاد ابوالحسن نجفی که سال 1367 غلط های مصطلح آن سال های زبان معیار را جمع کرد و در بخشی از کتاب غلط ننویسیم جای داد. از آن سال تاکنون این کتاب بارها و بارها تجدید چاپ شد و بیش از هشتاد هزار نسخه ی آن فروش رفت و همواره سرفصل درسیِ دانشجویانی بود که در حوزه ی زبان معیار می خواستند مدرک بگیرند. بی گمان برطرف کردن تمامیِ غلط های مصطلح نوشتار و کلام هر روزنامه نگار ممکن نمی شود، مگر با تمرین و تمرین و تمرین.

آیا غلط مصطلح، درست است؟

سیده الهام باقری

آیا غلط مصطلح، درست است؟

شاید مردم کوچه و بازار یا ادیبان و شاعران حق داشته باشند در زبان خود، از غلط مصطلح استفاده کنند؛ اما بی گمان در زبان معیار (زبان رسمیِ کشور) غلط مصطلح، غلط است. مقصودِ ما از «غلط مصطلح» واژگان یا ترکیب هایی ست که از نظر دستور زبان فارسی نادرست به شمار می آیند. متأسفانه در زبان گفتار و نوشتار رسانه نویسان از این غلط های مصطلح بسیار دیده می شود، و جالب آن که با وجود فراوانیِ آن ها، مخاطبان رسانه، یعنی مردم عام، از این غلط ها در زبان روزمرّه شان استفاده نمی کنند! مگر وقتی قرار باشد جلوی دوربین قرار بگیرند یا بخواهند مانند اصحاب رسانه حرف بزنند!

کلمه های زبان های دیگر در زبان فارسی 1

کلمه های زبان های دیگر در زبان فارسی 1

از زبان های عربی، انگلیسی، فرانسوی و ترکی کلمه به زبان فارسی وارد شده است. ورود واژه و عبارت از زبان های دیگر به یک زبان، متداول است؛ اما وقتی باید احساس خطر کرد که تعداد ورودی ها آن قدر باشد، که بیش از نیمی از کلمه ها را دربر بگیرند. زبان فارسی ازنظر روش ساخت واژه زبان گسترده ای ست. در درس فعل گفته شد که زبان فارسی می تواند از چند راه مختلف بر تعداد فعل هایش هم چنان بیفزاید. جالب است بدانید، در ساخت اسم، صفت و قید نیز زبان فارسی توان بسیار دارد و اغلب به جای ورود یک کلمه یا ترکیب می توان از ابزار واژه سازیِ خودش استفاده کرد و بر غنای زبان افزود. شاعران، داستان نویسان، و گه گاهی فرهنگستان و رسانه نویسان توانسته اند با ساخت واژه یا ترکیبی درست و کاربردی این مهم را انجام دهند. مردم کوچه و بازار نیز در ساخت کلمه ها -به ویژه ابزارها- قدرت شگرفی دارند. در این درس قصد ما این است که به خوانندگان، روش های مختلف شناخت کلمه های غیر فارسی را بیاموزیم، تا بتوانند از فراوانیِ این کلمه ها و ترکیب ها در نوشتار رسمی و زبان معیار بکاهند، و زبان فارسی را غنی تر سازند.

قید ربط چیست؟

قید ربط چیست؟

قیدهای ربط درست مانند مفصل های بدن هستند. فقط به جای استخوان ها، دو جمله ی کامل و مستقل را به هم پیوند می دهند. گاهی سرِ جمله ی اول می آیند، گاهی بین دو جمله. کارشان این است که بین دو جمله پیوند معنایی ایجاد کنند. قیدهای ربط از آن دسته کلمه ها یا ترکیب هایی ست که امضای نویسنده را با خود دارد. در این درس، علاوه بر شناخت قید، به انواع قیدهای ربط از نظر معنایی و ساختاری، و برخی قیدهای ربط نادرستِ ساخته ی دست اربابان رسانه و سازمان ها می پردازیم.

فعل های زبان فارسی(2)

فعل های زبان فارسی(2)

در درس پیش یادآوری نمودیم که هرچه تعداد فعل های یک زبان بیش تر باشد، زبان پویاتر است و می تواند خود را به روزتر نگه دارد. از این نظر زبان فارسی بسیار غنی ست. فعل های بی قاعده و باقاعده و مرکب دوجزیی را در درس پیشین معرفی کردیم. در این درس سه فعل:مرکب سه جزئی، پیشوندی و عبارت فعلی را بررسی می کنیم.

فعل های زبان فارسی 1

فعل های زبان فارسی 1

پویاییِ هر زبانی را با شمار فعل های آن می شناسند، که رابطه ی مستقیمی دارد با گستره ی جمله هایی که می توان با آن ها ساخت. روشن است که هرچه تعداد جمله های یک زبان بیش تر باشد، آن زبان گسترش زبانی، فرهنگی و ادبیِ بیش تری می یابد. زبان فارسی از این نظر زبان قدرتمندی ست؛ زیرا روش های دقیقی برای ساخت فعل و افزایش گستره ی زبانیِ خود دارد. در این درس، ساخت سه گونه فعل: بی قاعده، باقاعده و مرکب و راهکارهای نگارشی، ویرایشی و کاربردیِ هریک بررسی شده است.

1 | 2 | 3بعدی